Türk Dünyası Şehircilik Zirvesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi ev sahipliğinde, Türk dünyasının mimarlık ve şehircilik vizyonuna yön verecek uluslararası bir buluşma olarak başladı.

Zirvenin ilk günü, açılış töreninin ardından Kazakistan, Kuzey Makedonya, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Özbekistan ve Türkiye’den konuk rektörlerin katılımıyla düzenlenen panel ile devam etti. “Türk Dünyasında Üniversitelerin Mevcut Durumu, Ortak Eğitim ve Araştırma Programları” başlıklı oturumda yükseköğretimin şehir markalaşmasına katkısı çok boyutlu şekilde ele alındı.

Panele; Kazakistan Atyrau Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Salamat Nurmuhanulu Idrissov, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, Kuzey Makedonya Uluslararası Vizyon Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Vecdi Can, Özbekistan Yönetim ve Gelecek Teknolojileri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Muhammadismoil Mahmudov ve OMÜ Rektörü Prof. Dr. Fatma Aydın katıldı.

Rektör Prof. Dr. Fatma Aydın’dan dikkat çeken öneriler

Panelde bir sunum gerçekleştiren OMÜ Rektörü Prof. Dr. Fatma Aydın konuşmasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nin şehre (Samsun) sunduğu katkıları iyi uygulama örnekleri üzerinden ele alırken, bu sürecin Türk dünyasındaki olası yansımalarını ve iş birliği imkânlarını değerlendirdi.

OMÜ'nün uluslararasılaşma ve Türk dünyası odaklı vizyonunu paylaşan Prof. Dr. Aydın, OMÜ’nün Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından tam akredite edildiğini ifade ederek Üniversite bünyesinde 101 farklı ülkeden 4 bin 116 uluslararası öğrenci eğitim gördüğünü, bu öğrencilerin yüzde 60'ının Türk dünyasından olmasına dikkat çekti. Ayrıca kurumun, 185 iş birliği ve Orhun Değişim Programı ağına sahip olduğu belirtildi.

Rektörü Prof. Dr. Fatma Aydın, Türk dünyası için "Samsun Modeli"ni tanıttı

Rektör Aydın, üniversite-şehir bütünleşmesini; fiziksel, ekolojik, dijital ve sosyal entegrasyon olmak üzere dört ana başlık altında aktardı.

Aydın, tarım, sanayi, sağlık ve turizm alanlarında sürdürülebilir üretim mekanları tasarlanarak Samsun, uygulamalı araştırmalarla bir "laboratuvar şehre" dönüştürüldüğünü, Bafra ve Çarşamba ovalarını kapsayan tarım sektöründe, Kenevir Araştırmaları Enstitüsü, hassas tarım ve yapay zeka tabanlı otonom araştırma çiftliğinin öne çıktığını dile getirdi. Sağlık turizmi kentsel gelişimin itici gücü olarak konumlandırılırken, planlanan Uluslararası Tıp Fakültesi ile Türk Dünyası odaklı yeni bir vizyon geliştirdiklerini aktardı.

Yeşil kampüs ve sürdürülebilir şehircilik hedefiyle hareket ettiklerini  ifade eden Rektör Aydın, “Kampüsler, sürdürülebilir şehircilikte ‘yaşayan laboratuvar’dır. Üniversitemiz, dünya geneli UI GreenMetric sıralamasında 224. sıraya yükseldi. Geliştirilen mavi-yeşil altyapı çözümleriyle iklim dirençli bir Samsun modeli için çalışıyoruz.” dedi. 
Dijital ve sosyal entegrasyon konusundaki çalışmalardan da bahseden Rektör Aydın, “OMÜ, yapay zeka kapasitesi ve veri analitiği ile Samsun’un dijital dönüşümüne katkı sağlıyor.” dedi. 

Kent kimliğinin kentlilik bilinci ve aidiyetiyle güçleneceğini söyleyen Rektör Aydın, Ondokuz Mayıs Üniversitesinin saha çalışmalarıyla "Kuruluş ve Kurtuluş Şehri"nin kültürel mirası korunarak, Bağımlılıkla Mücadele ile Kadın ve Aile Araştırmaları Merkezleri, Kariyer Merkezi, Mezunlar Koordinatörlüğü üzerinden güçlü kent-üniversite iş birlikleri hayata geçirildiğini sözlerine ekledi.

Prof. Dr. Aydın’dan Türk dünyasına yönelik somut iş birliği önerileri

Sunumun en dikkat çeken bölümlerinden birini, Türk Dünyası iş birliği önerileri oluşturdu. Rektör Aydın’ın paylaştığı temel stratejiler ve güncel adımlar şunlar oldu:
Orhun Değişim Programı'nın şehircilik alanını da kapsayacak şekilde genişletilmesi. Özbekistan'da dış değerlendirme, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Azerbaycan projesinde danışmanlık ve Karabağ tıp fakültesinin kurulumuna destek verilmesi. Türk Dünyası Şehircilik Akademik Ağı'nın (TÜŞA) hayata geçirilmesi ve ortak dijital bilgi bankası ile "Akıllı Şehirler Endeksi" oluşturulması. Çift diplomalı ortak lisansüstü programlar ile sanal kentsel tasarım stüdyolarının hayata geçirilmesi. Sanal kentsel tasarım stüdyoları ile ortak üretim ortamları kurulmalı, bienal ve yıllık forumlarla bilgi uygulamaya dönüştürülmeli.

"OMÜ ve Samsun ideal bir pilot şehirdir"

Prof. Dr. Fatma Aydın, geleceğin şehirlerinin üniversitelerin sadece içinde bulunduğu değil; birlikte planlayıp yönettiği yaşam alanları olacağını belirterek sunumunu tamamladı. Aydın, OMÜ ve Samsun'un mevcut ölçeği ve konumu sayesinde, Türk Dünyası şehirleri için uygun bir "pilot şehir" niteliği taşıdığının altını çizdi.

Prof. Dr. Muhammadismoil Mahmudov: “Rekabet gücü bilgi üretme kapasitesiyle ölçülmektedir”

Panelde konuşan Özbekistan Yönetim ve Gelecek Teknolojileri Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Muhammadismoil Mahmudov, Özbekistan’da yükseköğretim alanında önemli bir dönüşüm yaşandığını ifade ederek şu değerlendirmelerde bulundu:

“Özellikle bilgi çağında bir ülkenin rekabet gücü, sahip olduğu doğal kaynaklardan çok; bilgi üretme kapasitesi, araştırma altyapısı ve yükseköğretim kurumlarının uluslararası görünürlüğüyle ölçülmektedir. Özbekistan’da dijitalleşme, yapay zekâ destekli eğitim sistemleri ve yeni kalite standartlarıyla yükseköğretimde önemli bir dönüşüm yaşanmaktadır. ‘Yeni Taşkent’ projesi yalnızca bir şehirleşme projesi değil, aynı zamanda geleceğin bilgi toplumu için tasarlanan yeni nesil bir eğitim ve inovasyon alanıdır. Güçlü markalaşmış şehirlerin arkasında güçlü üniversiteler vardır ve Taşkent bu dönüşümü yaşamaktadır. Türk dünyasının akademik gücü, ortak geçmişi ortak gelecek projelerine dönüştürebilme kapasitesinde yatmaktadır. Üniversiteler arası ilişkiler yalnızca protokol düzeyinde değil; öğrenciye, araştırmaya, teknolojiye ve şehir hayatına dokunan kalıcı yapılara dönüşmelidir.”

Prof. Dr. Salamat Idrissov: “Üniversiteler şehirlerin kalkınmasında stratejik merkezlerdir”

Kazakistan Atyrau Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Salamat Nurmuhanulu Idrissov ise üniversitelerin şehir gelişimindeki rolüne dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

“Türk dünyasında yükseköğretim kurumları yalnızca bilgi üreten yapılar değil; aynı zamanda şehirlerin kalkınmasına yön veren, kültürel etkileşimi artıran ve uluslararası görünürlüğü güçlendiren stratejik merkezlerdir. Üniversitelerimizin şehir markalaşmasına katkısı yalnızca akademik üretimle sınırlı değildir; sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda da etkisini göstermektedir. Bu nedenle üniversite–şehir iş birliği sürdürülebilir kalkınmanın temel unsurlarından biridir.”

Ayrıca Idrissov, Türk dünyası üniversiteleri arasında ortak bir dijital eğitim ve kütüphane ağı kurulması gerektiğini belirterek, “Bu sayede bilimsel yayınlara, ders içeriklerine ve araştırma verilerine ortak erişim sağlanarak bilgi paylaşımı hızlandırılacak ve eğitimde fırsat eşitliği güçlendirilecektir” dedi.

Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ: “Ortak akademik ağlar güçlendirilmelidir”

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ ise üniversiteler arası iş birliğinin önemine vurgu yaptı:

“Türk dünyasında üniversiteler arası iş birliğinin artırılması, ortak araştırma ağlarının geliştirilmesi ve öğrenci değişim programlarının güçlendirilmesi gerektiğine inanıyoruz. Bu tür platformların ortak akademik geleceğimiz açısından son derece değerli olduğunu düşünüyorum.”

Şanlıdağ ayrıca üniversitelerindeki akademik faaliyetlere ilişkin bilgi vererek, araştırma merkezleri ve enstitüler aracılığıyla yürütülen çalışmaların sağlık, mühendislik ve yapay zekâ alanlarında yoğunlaştığını, uluslararası projeler ve Teknofest gibi organizasyonlarda elde edilen başarılarla bilimsel üretkenliğin sahaya yansıtıldığını ifade etti.

Prof. Dr. Ahmet Vecdi Can: “Türkçe eğitim reddedilemez”

Kuzey Makedonya Uluslararası Vizyon Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ahmet Vecdi Can ise Türkçe eğitimin uluslararası düzeyde karşılaştığı sorunlara dikkat çekti:

“Türkiye dışında Türkçe eğitim gören öğrencilerin diplomalarının reddedilmesi kabul edilemez bir durumdur. Türkçe eğitim bir red gerekçesi olmamalıdır.”

Can, temsil ettiği Uluslararası Vizyon Üniversitesi’nin Kuzey Makedonya’da kurulmuş bir Türk azınlık üniversitesi olduğunu belirterek, üniversitenin Şar Vardar Vakfı çatısı altında Kuzey Makedonya’daki Türk toplumu tarafından hayata geçirildiğini ifade etti. Üniversitenin yalnızca bir yükseköğretim kurumu değil, aynı zamanda kültürel ve tarihî bir misyon taşıdığını vurguladı.

Ayrıca üniversitenin Türkçe eğitim vermek üzere kurulduğunu ve Balkanlar’da bu yönüyle bir ilki temsil ettiğini belirten Can, “Türkçenin akademik düzeyde varlığını sürdürmesi yalnızca eğitim değil, aynı zamanda kimlik ve kültür açısından da hayati öneme sahiptir. Çünkü dil, bir toplumun varoluşunun temelidir” dedi.

Prof. Dr. Fatma Aydın: “OMÜ ulusal ve uluslararası ölçekte etkin faaliyetler yürütmektedir”

Panelde bir sunum gerçekleştiren OMÜ Rektörü Prof. Dr. Fatma Aydın ise üniversitenin eğitim, araştırma ve toplumsal katkı alanlarında yürüttüğü faaliyetlere değinerek OMÜ’nün ulusal ve uluslararası düzeyde etkin bir yükseköğretim kurumu olma vizyonuyla çalışmalarını sürdürdüğünü ifade etti.

Rektör Prof. Dr. Fatma Aydın, Türk Dünyası Şehircilik Zirvesi kapsamında gerçekleştirilen panelin son derece verimli ve ufuk açıcı bir akademik ortam sunduğunu belirterek, farklı ülkelerden gelen rektörlerin katkılarının yükseköğretim alanında ortak vizyon geliştirilmesi açısından büyük önem taşıdığını ifade etti. Aydın, programın düzenlenmesinde emeği geçenlere ve katılım sağlayan tüm akademisyenlere teşekkür ederek, bu tür uluslararası buluşmaların üniversiteler arası iş birliğini güçlendirdiğini vurguladı.

İlk oturumda şehircilik sorunları ele alındı

Günün ikinci yarısında Prof. Dr. Cevdet Yılmaz başkanlığında gerçekleştirilen oturumda; hızlı kentleşme, göç, konut politikaları ve ulaşım sorunları akademik çerçevede değerlendirildi. Oturuma Prof. Dr. Ahmet Mutlu, Dr. Cem Ayık ve Dr. Yeliz Emecen katkı sundu.

Dirençli ve akıllı şehirler oturumları

Zirvenin ikinci gününde ise küresel şehircilik sorunlarına odaklanan oturumlar gerçekleştirildi.

“Dirençli ve Sürdürülebilir Şehirler” başlıklı oturumda Prof. Dr. Yusuf Demir başkanlığında afet yönetimi, iklim değişikliği ve sosyal dirençlilik konuları Prof. Dr. Afşin Ahmet Kaya, Doç. Dr. Fatih Altuğ ve Arş. Gör. Nilay Nida Can tarafından ele alındı.

“Akıllı ve Dijital Şehircilik” oturumunda ise Prof. Dr. Erhan Burak Pancar başkanlığında dijital belediyecilik, akıllı ulaşım ve atık yönetimi konuları Prof. Dr. Mehmet Çetin, Dr. Damla Karagöz ve Prof. Dr. Nurdan Gamze Turan tarafından değerlendirildi.